راهکار جلوگیری از سوخت‌بری یا پاک‌کردن صورت مسئله؟ بنزین 30 هزارتومانی در مرز

چطور ممکن است در سرزمین ما، کشوری با منابع غنی نفت و گاز، مردم مرزنشین مجبور باشند برای زنده ماندن دست به سوخت‌بری بزنند؟ جدیدترین راهکار جلوگیری از سوخت‌بری ارائه بنزین در برخی استان‌های مرزی به قیمت ۳۰ هزار تومان است. قاچاق سوخت که نه یک انتخاب بلکه نتیجه مستقیم فقر، توسعه‌نیافتگی و بی‌تدبیری مسئولان است، بیشتر در شهرهای سیستان و بلوچستان، هرمزگان و جنوب کرمان به چشم می‌خورد. اما آیا کسی به فکر ریشه‌های این مشکل است؟ با وجود طرح‌های ساماندهی و وعده‌های توسعه، مردم هنوز مجبورند مسیرهای مرگ را طی کنند تا بخشی از حداقل معیشت خود را تامین کنند. سوال اینجاست: آیا زمان آن نرسیده که دولت به جای طرح‌های موقتی و سطحی، دست به اصلاح واقعی بزند و جلوی این چرخه پرخطر را بگیرد؟

دلایل سوخت‌بری و قاچاق سوخت در مرزها

کارشناسان معتقدند سوخت‌بری ریشه در توسعه‌نیافتگی استان‌های مرزی دارد. مردم این مناطق برای تامین معیشت خود مجبورند به قاچاق سوخت روی آورند. طبق آخرین اخبار خودروهای سوخت‌بر بنزین را چند دست منتقل کرده و با قایق به پاکستان قاچاق می‌کنند. هر لیتر بنزین در این مسیرها به قیمت ۳۰ هزار تومان خریداری می‌شود در حالی که در بازار سیاه پاکستان هر لیتر حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تومان فروخته می‌شود. این اختلاف قیمت جذابیت قاچاق را بالا می‌برد، اما بخش قابل‌توجهی از سود نصیب خود سوخت‌بران نمی‌شود. درگیری با مرزبانی و خطر از دست دادن خودرو، جان افراد را تهدید می‌کند و حوادث جاده‌ای بسیاری رخ می‌دهد.

بدون شک سوخت‌بری و قاچاق سوخت، به اقتصاد کشور آسیب می‌زند و هیچ توجیهی برای آن وجود ندارد اما واقعیت این است که بخش بزرگی از سوخت‌بران، از روی انتخاب وارد این مسیر نشده‌اند، بلکه فقر، بیکاری و نبود فرصت‌های شغلی پایدار آن‌ها را به این سمت سوق داده است هرچند خطرهای بسیاری دارد:

• از ابتدای فروردین تا اواسط آذر ۱۴۰۴، چندین سوخت‌بر در جاده‌های جنوب سیستان و بلوچستان جان خود را از دست داده‌اند.
• در نیمه دی ۱۴۰۴، گارد ساحلی پاکستان بیش از ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار لیتر گازوئیل قاچاق را کشف و خودروهای مربوطه را توقیف کرد.

جدیدترین راهکار جلوگیری از سوخت‌بری

در طول سالیان گذشته، طرح رزاق به‌عنوان راهکار جلوگیری از سوخت‌بری و ساماندهی سوخت اجرا شده است تا ضمن جلوگیری از خروج غیرقانونی سرمایه کشور و کاهش حوادث جاده‌ای، اشتغال پایدار برای مرزنشینان ایجاد شود. با این حال، کارشناسان معتقدند طرح رزاق می‌تواند بهتر اجرا شود. بخش اصلی قاچاق سوخت را گازوئیل تشکیل می‌دهد و بنزین سهم محدودی دارد. از سوی دیگر جدیدترین راهکار جلوگیری از سوخت‌بری که ارائه قیمت ۳۰ هزار تومانی برای بنزین مرزی است راهکاری سطحی خواهد بود که نمی‌تواند مشکلات ریشه‌ای معیشت و توسعه استان‌های مرزی را حل کند. نظر کارشناسان را در زیر مشاهده می‌کنید:

• جامعه‌شناس عبدالوهاب شهلی‌بر می‌گوید: «سوخت‌بری نه تنها به دلیل اختلاف قیمت سوخت در مرزها بلکه به دلیل فقدان فرصت‌های شغلی رسمی و فقر در استان‌های مرزی است.» بسیاری از مردم برای تامین حداقل‌های زندگی مجبور به سوخت‌بری می‌شوند و این امر منجر به حوادث جاده‌ای و جان باختن افراد می‌شود.
• کارشناس اقتصادی حسن حسن‌خانی تاکید می‌کند که رشد قیمت سوخت به تنهایی مشکل سوخت‌بری را حل نمی‌کند. تنها راهکار واقعی، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار، توسعه زیرساخت‌ها و شفاف‌سازی نظام توزیع سوخت است.

همچنین شفاف‌سازی نظام توزیع سوخت به مردم کمک می‌کند تا بفهمند بنزین و گازوئیل چگونه توزیع و مصرف می‌شود و احتمال روی آوردن به سوخت‌بری کاهش می‌یابد.

بیشتر بخوانید: اصلاحیه قیمت محصولات ایران‌خودرو؛ دولت هم نتوانست مانع افزایش 47 درصدی شود

نظر شما در مورد سوخت‌بری و دلایل آن چیست؟

در جدیدترین راهکار جلوگیری از سوخت‌بری، بنزین به قیمت 30 هزار تومان در برخی در استان‌های مرزی ارائه می‌شود که لبته این تنها یک راهکار موقتی و قطعا بدون تاثیر خواهد بود. از طرف دیگر درست است که طرح رزاق تلاش می‌کند بخشی از قاچاق سوخت را قانونمند کند و سهمی به مردم بدهد، اما واقعیت این است که تا توسعه واقعی، ایجاد شغل پایدار و شفاف‌سازی توزیع سوخت اتفاق نیفتد، این مسئله همچنان ادامه خواهد داشت. حتی قیمت کامیون‌ها و هزینه‌های حمل‌ونقل نیز تحت تاثیر نوسانات سوخت قرار گرفته و فشار مضاعفی بر رانندگان ایجاد کرده است. حال می‌خواهیم نظر شما رانندگان عزیز و فعالان عرصه حمل‌ونقل و خرید کامیون را بدانیم:

• آیا افزایش قیمت بنزین در مرزها واقعا مشکل سوخت‌بری را حل می‌کند یا فقط فشار را روی مردم بیشتر می‌کند؟
• آیا طرح رزاق می‌تواند امنیت مسیرها را تضمین کند یا صرفا یک راهکار نمایشی است؟
• در مسیرهای مرزی، چه راهکار عملی و واقعی می‌تواند جلوی سوخت‌بری و خطرات آن را بگیرد؟

اینجا در باکامیون، شما راننده‌ها و کامیون‌داران می‌توانید راحت مشکلات، تجربیات و گله‌های خود را بیان کنید. هر تجربه و نظری که بگذارید، ممکن است به گوش مسئولین برسد و راهی برای تغییر شرایط شما باشد.