کمبود کارنه تیر؛ ترانزیت ایران فلج شد و رانندگان پشت مرزها گیر افتادند

در حالی‌که رانندگان کامیون هر روز در جاده‌های سخت داخلی و بین‌المللی برای زنده نگه‌داشتن چرخه تجارت کشور تلاش می‌کنند، حالا با یک مانع تازه و آزاردهنده روبه‌رو شده‌اند؛ کمبود کارنه تیر. سندی که قرار بود مسیر ترانزیت را ساده‌تر، سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کند، امروز خودش به یک گره جدید در زندگی رانندگان تبدیل شده است. رانندگانی که از مرزها عبور می‌کنند، حالا به‌جای تمرکز روی مسیر و بار، باید نگران پیدا کردن دفترچه‌ای باشند که یا کمیاب شده یا با قیمت‌های سنگین عرضه می‌شود. به زبان ساده‌تر، وقتی سندی که باید تسهیل‌گر باشد خودش تبدیل به مانع می‌شود، این سؤال جدی مطرح است که چه کسی پاسخگوی این فشار پنهان بر جاده‌های ترانزیتی است؟ آیا قرار است راننده همیشه آخر صف تصمیم‌ها بماند، حتی وقتی ستون اصلی حمل‌ونقل کشور روی دوش اوست؟

افزایش هزینه‌ها در سایه کمبود کارنه تیر

کارنه تیر یکی از اسناد مهم حمل‌ونقل جاده‌ای بین‌المللی است که بر اساس کنوانسیون تیر طراحی شده است. این سند امکان عبور کالا از چند کشور مختلف را بدون نیاز به بازگشایی مکرر محموله در گمرک فراهم می‌کند. در ماه‌های اخیر، حتی کارنه‌های ۶ برگی نیز به سختی در دسترس بوده و همین موضوع شرکت‌ها را مجبور به استفاده از کارنه‌های ۱۶ برگی کرده است. کمبود عرضه این دفترچه‌ها باعث افزایش مستقیم هزینه‌ها در زنجیره حمل‌ونقل شده است. در حال حاضر:

• قیمت کارنه ۶ برگی حدود ۶ تا ۶.۵ میلیون تومان
• قیمت کارنه ۱۶ برگی حدود ۱۳ میلیون تومان

با توجه به اینکه برخی سفرهای بین‌المللی به بیش از یک دفترچه نیاز دارند، موضوع کمبود کارنه تیر و افزایش چشمگیر آن، هزینه نهایی حمل بار را افزایش داده و در نهایت روی نرخ کرایه نیز اثرگذار بوده است. بر اساس نظر فعالان صنعت حمل‌ونقل، نشانه‌هایی از ضعف در پیش‌بینی و تأمین این اسناد دیده می‌شود. با وجود دسترسی به داده‌های دقیق از تعداد شرکت‌ها و میزان مصرف، همچنان کمبودهای مقطعی در بازار وجود دارد. این وضعیت زمانی جدی‌تر می‌شود که حتی کارنه‌های ۱۶ برگی نیز در برخی دوره‌ها کمیاب شده و شرکت‌ها ناچار به توقف یا تأخیر در اعزام ناوگان می‌شوند.

محدودیت زمانی کارنه‌ها؛ فشار پنهان بر شرکت‌ها

یکی دیگر از چالش‌های مهم، محدودیت زمانی استفاده از کارنه‌هاست. این اسناد معمولاً کمتر از چهار ماه اعتبار دارند و در صورت عدم استفاده، امکان تمدید وجود ندارد. مسیرهای اروپایی بیشترین حساسیت را نسبت به وجود ویا کمبود کارنه تیر دارند. در این مسیرها، نبود این سند یا باز شدن پلمب محموله می‌تواند باعث:

• توقف بار در مرز
• بازگشت محموله
• افزایش زمان ترخیص

در نهایت، این وضعیت باعث افزایش زمان سفر، کاهش بهره‌وری ناوگان و بالا رفتن هزینه‌های عملیاتی برای رانندگان می‌شود. آیا کمبود کارنه تیر یک اختلال ساده در تأمین اسناد است، یا یک بی‌توجهی سیستماتیک که عمداً یا سهواً هزینه‌اش همیشه از جیب راننده و شرکت‌های حمل‌ونقل پرداخت می‌شود؟

بیشتر بخوانید؛ بارگیری عجولانه قاتل کرایه عادلانه؛ آیا رانندگان خودشان مقصرند؟

باکامیون صدای رانندگان است. صدایی که از دل جاده‌ها، از لحظه خرید کامیون تا سختی‌های تأمین بار، کرایه‌های معوق و مشکلات روزمره حمل‌ونقل شنیده می‌شود. ما تلاش می‌کنیم این مسائل را شفاف، دقیق و بی‌واسطه مطرح کنیم. تا شاید تلنگری باشد برای مسئولان مربوطه، تا به جای سکوت، برای حل واقعی مشکلات این قشر زحمتکش اقدام کنند.

• سفارش تقویم ویژه 1405باکامیون
• کانال باکامیون در روبیکا: @ba_kamion1
• کانال باکامیون در بله: @bakamion1