دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج؛ پروژه‌ای میلیاردی که ترافیک را سنگین‌تر می‌کند؟

پروژه دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج، یکی از بحث‌برانگیزترین طرح‌های عمرانی کشور، در آستانه اجرا قرار گرفته است. این آزادراه که بیش از ۵۰ سال قدمت دارد، مسیر پرتردد و اصلی میان تهران، کرج و قزوین محسوب می‌شود و مسئولان راه و شهرسازی امیدوارند با افزایش ظرفیت، بار ترافیک را کاهش دهند. اما تجربه‌های پیشین در ایران و جهان نشان داده‌اند که افزایش ظرفیت معابر خودرویی نه تنها ترافیک را کاهش نمی‌دهد، بلکه با ایجاد «تقاضای القایی» باعث تشدید ترافیک می‌شود. کارشناسان حمل‌ونقل پیش‌بینی می‌کنند که اجرای این پروژه پرهزینه، ممکن است مانند بزرگراه طبقاتی صدر، تنها یک «شاهکار مهندسی» روی کاغذ باشد و در عمل، اثری بر روان‌سازی ترافیک نداشته باشد.

تجربه ناکارآمد پروژه‌های افزایش ظرفیت معابر

پیش‌بینی می‌شود که دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج نتیجه‌ای همانند پروژه بزرگراه طبقاتی صدر که با وجود هزینه‌های بالا، بار ترافیک را کاهش نداد، داشته باشد. افزایش ظرفیت مسیرهای آزادراهی، باعث ایجاد انگیزه استفاده بیشتر از خودروهای شخصی شده و تقاضای القایی را افزایش می‌دهد.

آزادراه تهران – کرج – قزوین بیش از ۵۰ سال قدمت دارد و با هدف پاسخ به تقاضای ترافیکی ساخته شده است. توسعه متناوب این مسیر طی دهه‌های اخیر، آن را به یکی از پرترددترین آزادراه‌های کشور تبدیل کرده است.

اصرار سیاستگذاران بر پروژه دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج

وزیر راه و شهرسازی در بازدید از پروژه کنارگذر شمالی کرج اعلام کرد که پروژه می‌تواند حدود ۲۳ درصد از بار ترافیکی را کاهش دهد. با این حال، کارشناسان حمل‌ونقل بر بی‌اثر بودن افزایش ظرفیت معابر در پروژه دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج تاکید دارند. کارشناسان معتقدند این پروژه با ایجاد «تقاضای القایی» باعث تشدید ترافیک می‌شود.

تقاضای القایی یعنی با توسعه یک مسیر خودرویی، انگیزه مردم برای استفاده از آن افزایش می‌یابد. بنابراین ساخت آزادراه‌های طبقاتی، برخلاف انتظار، ترافیک را کاهش نمی‌دهد و حتی افزایش می‌دهد.

تجربه زنده بزرگراه صدر

عدم موفقیت پروژه دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج را می‌توان از پروژه‌های پیشین نیز توجیه کرد. بزرگراه طبقاتی صدر در اوایل دهه ۹۰، با هدف کاهش ترافیک، طبقه دوم مسیر شش‌کیلومتری خود را احداث کرد، اما نه تنها تراکم را کاهش نداد، بلکه با تجمع جریان‌های ورودی، بر حجم ترافیک افزود.

هزینه‌های سرسام‌آور پروژه دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج

ساخت هر کیلومتر از طبقه دوم آزادراه چهار بانده، حداقل ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار هزینه دارد. برای دو طبقه کردن ۲۵ کیلومتر از این آزادراه، بودجه‌ای بین ۵۰۰ تا ۷۵۰ میلیون دلار نیاز است. در عوض، با همین بودجه می‌توان خطوط ریلی و مترو را توسعه داد.

توسعه حمل‌ونقل عمومی، به ویژه خطوط ریلی و مترو، راهکار واقعی کاهش بار ترافیک مسیرهای پرتردد است. افزودن واگن به متروهای صادقیه – گلشهر و هشتگرد می‌تواند جایگزین بهتری نسبت به پروژه‌های پرهزینه نظیر دو طبقه کردن آزادراه ها باشد.

بیشتر بخوانید: ورود LPG به سبد سوخت خودروها؛ آیا گاز مایع می‌تواند هزینه‌های سوخت را کاهش دهد؟

جمع بندی

دو طبقه کردن آزادراه تهران – کرج نمونه‌ای از تکرار اشتباهات گذشته در مدیریت مسیرهای پرتردد است. تجربه بزرگراه صدر نشان داد که افزایش ظرفیت خودرویی، راهکار کاهش ترافیک نیست و می‌تواند هزینه‌های مالی و جانی بیشتری به دنبال داشته باشد. حال می‌خواهیم نظر شما رانندگان عزیز و فعالان حوزه خرید کامیون و حمل‌ونقل را بدانیم:

شما تغییرات این پروژه را مفید و کارآمد می‌بینید؟ به نظر شما این طرح می‌تواند در کاهش ترافیک و تسهیل عبور و مرور موثر باشد یا نه؟