تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه اجباری شد؟ جزئیات طرح جدید برای رانندگان!

پیگیری اجرای مقررات مربوط به تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه رانندگی پس از سال‌ها دوباره جدی شده است. سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور با همکاری پلیس راهور و دیگر نهادهای مرتبط، بررسی غربالگری تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه رانندگان را دنبال می‌کند، طرحی که در صورت اجرایی شدن میتواند بخشی از فرآیند صدور گواهینامه را تغییر دهد!

در حالی که سال‌هاست مقررات، برخورداری متقاضیان از سلامت جسمی و روانی را یکی از الزامات دریافت برخی انواع گواهینامه میداند، ارزیابی تخصصی و تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه در عمل به شکل گسترده اجرا نشده است. اکنون با مطرح شدن دوباره این موضوع، این پرسش برای بسیاری از متقاضیان گواهینامه ایجاد شده که آیا از این پس باید مانند معاینه چشم و سایر معاینه‌های پزشکی، تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه نیز انجام دهند؟

تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه رانندگی

بر اساس آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، سلامت جسمی و روانی از جمله شرایط مرتبط با صدور برخی گواهینامه ‌های رانندگی است و در مقررات مربوط به گواهینامه‌های مختلف، ارائه گواهی سلامت جسمی و روانی از مراجع صلاحیت‌دار پزشکی مورد اشاره قرار گرفته است.

با این حال، وجود این الزام در مقررات به معنای آن نیست که در حال حاضر همه متقاضیان گواهینامه باید یک گواهی سلامت روان از روان‌شناس یا روان‌پزشک دریافت کنند.

رئیس پلیس راهور فراجا نیز اعلام کرده بود که ارائه گواهی سلامت روان برای دریافت یا تمدید گواهینامه در شرایط فعلی الزامی نیست و تنها در موارد خاص و با تشخیص تخصصی، فرد به روان‌پزشک یا روان‌شناس ارجاع می‌شود. 

یکی از مهم‌ترین دلایل مطرح شدن دوباره موضوع تست سلامت روان برای گواهینامه ، نقش قابل توجه مردم در تصادفات رانندگی است. مقام‌های ترافیکی در سال‌های اخیر بارها بر سهم بالای خطاهای انسانی در تصادفات تأکید کرده‌اند.

برای نمونه، رئیس پلیس راهور استان سیستان‌وبلوچستان، خطای انسانی را عامل ۷۰ درصد سوانح عنوان کرده و مواردی مانند بی‌توجهی به جلو، حواس‌پرتی، ناتوانی در کنترل خودرو، سرعت و سبقت غیرمجاز و رعایت نکردن حق تقدم را از عوامل مهم برشمرده بود.

البته نباید تمام تصادفات را به سلامت روان راننده نسبت داد. وضعیت خودرو، کیفیت جاده، شرایط آب‌وهوا، نوع آموزش رانندگی و قوانین و نظارت نیز در بروز حوادث نقش دارند. بنابراین غربالگری روان‌شناختی میتواند یکی از موارد افزایش ایمنی ترافیکی باشد.

بر اساس طرحی که اکنون درباره آن بحث می‌شود، قرار نیست همه افراد مستقیماً به روان‌پزشک مراجعه کنند. ایده مطرح‌شده، ایجاد یک فرآیند غربالگری اولیه است تا در صورت مشاهده نشانه‌های نیازمند به بررسی بیشتر، فرد برای ارزیابی تخصصی و تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه ارجاع داده شود.

در این مدل، مراکز روان‌شناسی دارای مجوز می‌توانند غربالگری اولیه را انجام دهند و موارد خاص یا مشکوک برای بررسی دقیق‌تر به روان‌پزشک ارجاع شوند، حتی اگر دسترسی به روان‌پزشک در شهر محل سکونت فرد وجود نداشته باشد!

آیا داشتن اختلال روانی به معنی ممنوعیت رانندگی است؟

وجود یک مشکل روان‌شناختی در تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه به‌ تنهایی نباید به معنای ناتوان بودن فرد در رانندگی شود. ارزیابی صلاحیت رانندگی باید بر اساس وضعیت فرد، شدت مشکل، کنترل علائم، تأثیر آن بر تمرکز و تصمیم‌گیری و نظر متخصصان انجام شود.

به همین دلیل، اگر طرح غربالگری و تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه اجرا شود، معیار اصلی باید بررسی صلاحیت فرد برای رانندگی ایمن باشد، نه صرفاً وجود یا نبود یک مشکل روانی.

یکی دیگر از پیشنهادهای مطرح‌شده، محدود نکردن ارزیابی سلامت روان به افرادی است که برای نخستین بار قصد دریافت گواهینامه دارند.

بر این اساس، رانندگان پرخطر و افرادی که تخلفات رانندگی مکرر یا رفتارهای حادثه‌ساز دارند نیز میتوانند در صورت تصویب طرح، در گروه‌هایی قرار بگیرند که نیازمند ارزیابی مجدد هستند.

چنین روندی می‌تواند از نظر پیشگیری اهمیت زیادی داشته باشد چرا که فردی که پس از سال‌ها رانندگی، رفتارهای پرخطر مداوم از خود نشان می‌دهد، الزاماً با همان شرایط روانی و رفتاری زمان دریافت گواهینامه مواجه نیست.

آنچه در حال حاضر می‌توان با اطمینان گفت این است که موضوع تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه وارد مرحله پیگیری و بررسی اجرایی شده، اما هنوز نمی‌توان گفت تست سلامت روان برای تمام متقاضیان گواهینامه به‌صورت عمومی و اجباری اجرا شده است!

اگر طرح تصویب شود، روند دریافت گواهینامه چگونه خواهد بود؟

در مدل این طرح پیشنهادی، فرآیند می‌تواند به این شکل باشد:

• ۱- غربالگری اولیه
• ۲- تشخیص نیاز به ارزیابی بیشتر
• ۳- ارجاع به روان‌پزشک در موارد خاص
• ۴- اعلام صلاحیت
• ۵- ادامه یا توقف فرآیند صدور گواهینامه

در صورتی که فرد از نظر روان‌شناختی برای رانندگی واجد شرایط تشخیص داده شود، روند دریافت گواهینامه ادامه پیدا می‌کند. در مواردی که مشکل قابل‌توجهی وجود داشته باشد، ممکن است فرد نیازمند درمان یا ارزیابی مجدد شود.

هدف اصلی چنین غربالگری‌ای، افزایش ایمنی جاده‌ها و شناسایی افرادی است که ممکن است برخی مشکلات مؤثر بر تصمیم‌گیری، کنترل رفتار، تمرکز یا واکنش‌های هیجانی داشته باشند.

در حال حاضر تست سلامت روان برای دریافت گواهینامه برای همه متقاضیان گواهینامه در ایران اجباری نشده است اما اجرای مقررات مربوط به سلامت روان رانندگان بار دیگر در دستور پیگیری قرار گرفته و نشست‌هایی میان پلیس راهور، سازمان نظام روان‌شناسی و سایر نهادهای مرتبط برگزار شده است. 

همچنین اگر قصد خرید و فروش کامیون دارید، بررسی مشخصات فنی و وضعیت خودرو و رعایت استانداردهای ایمنی اهمیت زیادی دارد. برای مقایسه گزینه‌های موجود می‌توانید به بخش اگهی های سایت ما سر بزنید.

نظر شما درباره تست سلامت روان برای گواهینامه چیست؟

به نظرتان تست سلامت روان باید برای دریافت گواهینامه اجباری شود یا این کار ممکن است دردسر و هزینه اضافی برای مردم ایجاد کند؟

دیدگاه و تجربه خودتان را در بخش نظرات پایین همین صفحه برای ما و دیگر مخاطبان باکامیون بنویسید.